SATRANÇ OYUNUNDA KULLANILAN FİGÜRLER

    Satranç oyununda toplam 32 adet taş vardır. Bir taraf 16 adet açık renkli (beyaz), diğer taraf 16 adet koyu renkli (siyah) taşa sahiptir.
Bunlar: birer adet şah, vezir, ikişer adet kale, fil, at ve sekizer adet piyondur.
   

   Satranç tahtası iki rakip arasına, beyaz renkli köşe karesi sağ tarafta olacak şekilde yerleştirilir.

   Oyunculardan bir taraf 16 adet açık renkli (beyaz), diğer taraf 16 adet koyu renkli (siyah) taşları yandaki şekilde görüldüğü gibi dizerler.

   Taşların dizilişlerinde vezirin kendi rengindeki karede, yani beyaz vezirin beyaz karede, siyah vezirin siyah karede bulunmasına dikkat edilmelidir.

   Yandaki şekilde görüldüğü gibi şah, vezir, kale, fil, at arka sıraya, sekiz adet piyonda bu taşların önündeki sıraya dizilirler.

    Şahın iki türlü hareketi vardır.
   1. Rakip taşlar tarafından tehdit edilmemesi şartıyla birer kare olmak üzere her yöne hareket edebilir. Yani sağa, sola, aşağı, yukarı, çapraz karelere gidebilir.
v Şah, bitişik karedeki rakip taşı alabilir.
v Şah, 8 yönde de hamle yapabilir. (Şekil 1/a)
v Şah, açılış pozisyonunda hareketsizdir. Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.
v İki şah asla yan yana gelemez.
v Şah, Rakip taşların gidebileceği karelerde  duramaz veya oraya gidemez.


    2. "Rok" yaparak hareket eder. Rok, şahla aynı sırada bulunan aynı renkli kalelerden birinin ortak hareketidir. Bu iki taşın hareketi tek bir hamle sayılır; şah bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare ilerler ve ardından kale şahın üstünden atlayarak bir kare yanına (komşu kareye) konarak yapılır. (Şekil 1/b)






                                     

     Vezir, bulunduğu karenin  yatay, dikey ve çaprazlarında  herhangi bir kareye gidebilir. Vezir hem Kale gibi (yukarı, aşağı, sağa ve sola); hem de Fil gibi (çapraz karelerde)  hareket edebilir.

   Vezir, tahtadaki en güçlü taştır. Tahtanın merkezindeyken 27 kareye hareket edebilir. (Şekil 2)

   Vezirin önünde aynı renkten bir taş varsa o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Vezir, açılış pozisyonunda hareketsizdir.Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.
                                        

    Kale, bulunduğu karenin dikey ve yataylarında ileri, geri ,sağa ve sola istediği miktarda ilerleyerek herhangi bir kareye gidebilir.
  
    Eğer yolu üzerinde karşı tarafın taşı varsa onu alabilir ve o taşın yerine oturur.
  
    Kalenin yolu üzerinde kendi taşlarından biri varsa o taş kalenin yolunu keser ve üzerinden atlayamaz.  Bu durumda en fazla yolunu kesen taşın bir önündeki kareye kadar ilerleyebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Kale, tahtanın merkezinde 13 kareye hareket edebilir. (Şekil 3)

   Kale, açılış pozisyonunda hareketsizdir. Çünkü kendi taşlarının üzerinden atlayamaz.    
                           
                                      

   Fil, bulunduğu karenin çaprazlarında (diyagonal)  hareket ederek herhangi bir kareye gidebilir.

   Bir oyuncunun iki Fili vardır. Bunlardan biri  sadece beyaz çapraz karelerde, diğeri ise sadece siyah çapraz karelerde hareket edebilir. Bu, oyun sonuna kadar böyle devam eder. Bir oyuncunun aynı renkli karelerde iki Fili varsa hata yapmıştır.

   Filin önünde aynı renkten bir taş varsa fil o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir. Rakip taşları ise hareket ettiği yönde alır ve aldığı taşın yerine oturur.

    Fil, tahtanın merkezindeyse 13 kareye hareket edebilir.(Şekil 4)

    Fil, açılış pozisyonunda hareketsizdir.
                                     
                                                            
 

    At "L" harfine benzer şekilde hareket eder. Bu, iki kare yukarı veya aşağı, sonrada bir kare sağa veya sola; ya da iki kare sağa veya sola, sonrada bir kare yukarı veya aşağı hareketleriyle yapılır.

   At, beyaz bir karedeyse siyah bir kareye, siyah bir karedeyse de beyaz bir kareye gitmelidir.

   At, kendi ve rakip taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.

   At, tahtanın merkezindeyse 8 kareye hareket edebilir.(Şekil 5)

   At, taş alırken sıçradığı karede bulunan rakip taşı alır ve o taşın yerine oturur.


                                      
 

Şekil 5

    Piyon, diğer taşlardan farklı olarak hareket eder ve taş alma şekli farklıdır.

    Piyon, 4 türlü hareket edebilir:
   1) Bulunduğu dikeyde önündeki boş kareye doğru bir kare ilerler, yada

   2) İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boş olması şartıyla iki kare ilerleyebilir, ya da

   3) Yan dikeylerde bir önünde bulunan (ön çaprazda) rakip taşı alarak bu kareye gidebilir.

   Bir piyon eğer daha önce hareket etmişse oyun sonuna kadar sadece birer kare ilerleyebilir.

   Geri hareket edemeyen tek taş "piyon"dur.
  
   Bazı oyuncular piyonun pek işe yaramadığını düşünebilir. Ama hiç de öyle değildir. Piyonun çok özel bir hareketi vardır. Eğer piyon tahtanın en uç noktasına kadar ilerlerse terfi ederek  Vezir, Kale, Fil, At gibi taşlardan birine dönüşür. Bu durumda piyonu bulunduğu yerden kaldırarak yerine bu taşlardan istediğimiz birini koyabiliriz. 8 piyon da vezir yapılabilir.
  
  
   4) Bir piyon ilk hareketinde iki kare ilerleyip rakip piyonla yan yana gelirse, rakip piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiş gibi kabul ederek alabilir. Bu hak sadece ilk defasında yani iki kare çıkışı yapılır yapılmaz geçerlidir, bu harekete ‘geçerken alma’ (en passant) denir. (Şekil 6/b)

   Yandaki şekilde koyu renkli piyon ilk hareketinde iki kare çıkmıştır. Beyaz piyon bu piyonu sanki bir kare ilerlemiş gibi kabul ederek alabilir ve (X) harfiyle gösterilen kareye yerleşir.

    Bu hak ilk fırsatta kullanmazsa daha sonra kullanamaz.
 

Şekil 6/c


 

PİYON
 

KAL 

ŞAH 

1. Bu değerler yeni başlayanlara rehberlik edebilecek bilgilerdir.
Fil ve Vezirin değeri çok az daha fazladır.
Genelde Fil, At tan biraz daha iyidir.
Bir Fil ve At, Kale ve bir Piyondan genelde daha değerlidir.
Güçlü oyuncular puanlardan çok tecrübelerine ve pozisyon

değerlendirmesine göre hareket ederler.

2. Satrançta da normal hayatta olduğu gibi büyük ordu

küçük orduyu genelde (her zaman değil) yener.

3. Öyleyse satranç oynarken rakibinizinkinden daha

kuvvetli bir orduya sahip olmaya çalışın.

4. Ordular konusunda biraz daha fazla düşünelim.

Varsayın ki 1000 kişilik bir ordu 999 kişilik bir orduyla

 savaşıyor. Çok büyük bir üstünlük yoktur değil mi? Ama

varsayın ki iki taraftan da 998 kişi öldü. Şimdi iki kişilik

orduya karşı bir kişi var. Çok daha iyi değil mi?

5. Satrançta da aynı şey geçerlidir. Puan olarak öndeyseniz,

oyunu kazanmanın en kolay yolu TAŞ DEĞİŞMEKTİR.

 Fakat bu gözüktüğü kadar kolay değildir. Bazen de

oyunu kazanmak için Piyonu Vezir çıkmak zorundasınızdır.

Ve ne kadar çok Piyonunuz varsa o kadar Vezir çıkmanız

kolaylaşır.

6. Sonuç olarak size iki tavsiyemiz var

I. PUAN OLARAK ÖNDEYSENİZ TAŞLARI DEĞİŞMEYE ÇALIŞIN

AMA PİYONLARI  FAZLA DEĞİŞMEYİN
II. PUAN OLARAK ALTTAYSANIZ TAŞLARI DEĞİL PİYONLARI

DEĞİŞMEYE ÇALIŞIN

Satranç oyununda en değerli taş VEZİR dir. Kale ikinci,

fil üçüncü kuvvettedir.
Peki atın değeri? Atın hareketi kısadır ve filin yeteneği ile

karşılaştırılamaz. Bununla beraber, bir fil sadece 32 kareyi

kontrol altında tutabilir, oysa at, daima aksi renge

sıçrayarak, bütün kareleri dolaşabilir. Eğer at beyaz karedeyse,

sıçrayacağı kareler siyahtır, siyah karedeyse sıçrayacağı kareler

beyaz dır. Tecrübeler fil ile atın değerinin

birbirine eşit olduğunu göstermiştir.
 

Piyon, kısa hareketlerle ilerleyebildiği için, satranç taşları içinde

en zayıf kuvvette olan taştır. (Ancak şartlar yerine getirildiğinde

vezir, kale, fil, at gibi taşlara dönüşebilir. Eğer

istersek 8 piyonumuzu da vezir yapabiliriz.)